บทความสะท้อนประสบการณ์โดย ปาริชาติ ดวงทวีทรัพย์ ผู้อำนวยการฝ่าย Ventures แห่ง Yunus Thailand
“It’s our job.”
พร้อมรอยยิ้ม เจ้าหน้าที่ตำรวจประจำสนามบินตอบกลับหลังจากช่วยฉันตามหาคนขับ Uber และพาฉันฝ่าฝูงชนไปยังจุดรับรถ ด้วยความรู้สึกขอบคุณ ฉันกล่าวคำขอบคุณก่อนขึ้นรถ และนั่งมองการจราจรอันหนาแน่นของกรุงธากาที่ค่อย ๆ เคลื่อนตัวตลอดชั่วโมงครึ่งถัดมา
เมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ฉันได้เดินทางไปยังกรุงธากา ประเทศบังกลาเทศ เป็นครั้งแรก เพื่อเข้าร่วมงาน Social Business Youth Summit ในฐานะตัวแทนจาก Yunus Thailand และเพื่อศึกษาการดำเนินงานด้านไมโครไฟแนนซ์ของธนาคารกรามีน ซึ่งเป็นโมเดลที่เรากำลังนำมาปรับใช้ในประเทศไทย
ในบทบาทผู้อำนวยการฝ่าย Ventures ของ Yunus Thailand หน้าที่ของฉันคือการสร้างธุรกิจเพื่อสังคมในลักษณะเดียวกับการสร้างสตาร์ทอัป เป้าหมายของการเดินทางครั้งนี้คือการเรียนรู้จากตัวอย่างความสำเร็จต่าง ๆ และทำความเข้าใจแนวคิด “ธุรกิจเพื่อสังคม” ของศาสตราจารย์ Muhammad Yunus ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น — ธุรกิจที่ให้ความสำคัญกับการสร้างคุณค่าทางสังคมหรือสิ่งแวดล้อม ควบคู่ไปกับความยั่งยืนทางการเงิน
ภายในงาน Youth Summit ฉันได้พบผู้คนมากมายที่กำลังขับเคลื่อนธุรกิจเพื่อสังคม ทั้งบริการดูแลผู้สูงอายุ ระบบบัญชีคาร์บอนเครดิต รวมถึงผลิตภัณฑ์อย่างน้ำผึ้ง สบู่ และเกมการ์ดเพื่อการศึกษา ธุรกิจเหล่านี้สามารถเข้าร่วมงานแสดงหรือโครงการบ่มเพาะธุรกิจทั่วไปได้ไม่ต่างจากธุรกิจสตาร์ทอัปอื่น ๆ เพราะต่างก็มีเป้าหมายในการเติบโตและขยายผลเช่นกัน บรรยากาศเต็มไปด้วยความอบอุ่นและการสนับสนุนซึ่งกันและกัน และข้อความสำคัญที่ได้ยินซ้ำแล้วซ้ำเล่าคือ “ความตั้งใจที่จะทำธุรกิจในรูปแบบที่แตกต่างนั้นมีความหมาย”
ราวกับว่าทุกคนได้ค้นพบ “พันธกิจ” ของตนเอง และเปลี่ยนสิ่งนั้นให้กลายเป็นงานที่ทำในทุกวัน
Social Business Youth Summit 2025
หลังจบงาน Summit ทีมงานของธนาคารกรามีน ได้ให้การต้อนรับเราอย่างอบอุ่น พาเราออกจากถนนอันวุ่นวายของกรุงธากาไปยังสำนักงานภาคสนามแห่งหนึ่ง เราได้เข้าร่วมการประชุมศูนย์ชุมชนภายในกระท่อมเล็ก ๆ ที่ชาวบ้านร่วมกันสร้างขึ้น ที่นั่น ผู้หญิงผู้ประกอบการมารวมตัวกันเพื่อชำระคืนเงินกู้รายสัปดาห์ พร้อมแบ่งปันเรื่องราวว่าการเข้าถึงสินเชื่อรายย่อยช่วยเปลี่ยนชีวิตของพวกเธออย่างไร ไม่ว่าจะเป็นการส่งลูกสาวเรียนพยาบาล การลงทุนในปศุสัตว์มูลค่าสูง หรือการทำธุรกิจขนาดเล็กของตนเอง บางคนเป็นสมาชิกของธนาคารกรามีนมานานกว่า 30 ปี
เมื่อกลับมายังสำนักงานภาคสนาม เราได้เห็นระบบการทำงานที่ราบรื่นระหว่างบุคลากรและเอกสารจำนวนมากในการจัดการกระบวนการปล่อยกู้และการชำระเงิน ซึ่งเป็นประสิทธิภาพเชิงปฏิบัติการที่ถูกพัฒนามานานหลายทศวรรษ ก่อนเดินทางกลับ เราได้พบผู้หญิงอีกหลายคนที่กำลังขอสินเชื่อเพื่อเปิดร้านตัดผมและร้านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสำหรับพวกเธอ การเป็นเจ้าของธุรกิจของตนเองเป็นเรื่องปกติไม่ต่างจากการทำงานประจำทั่วไป เมื่อกลับเข้าสู่กรุงธากา เราได้พบกับทีมผู้บริหารของธนาคารกรามีน และพูดคุยเกี่ยวกับการนำโมเดลนี้มาปรับใช้กับบริบทของประเทศไทย คำแนะนำของพวกเขาเรียบง่ายแต่ลึกซึ้งมาก — ความสำเร็จขึ้นอยู่กับการเลือก “คน” ที่เหมาะสม ทั้งทีมงานและผู้ประกอบการที่เราสนับสนุน เพราะโดยแก่นแท้แล้ว ธนาคารกรามีน คือ “งานบริการผู้คน”
วันสุดท้ายของการเดินทาง เราได้เยี่ยมชมเครือข่ายธุรกิจในกลุ่ม Grameen ไม่ว่าจะเป็นทีมพัฒนาซอฟต์แวร์ไมโครไฟแนนซ์ของ Grameen Communications และ Grameen Trust ซึ่งจะเป็นพันธมิตรสำคัญของเราในการขยายโมเดลสู่ประเทศไทย ฉันรู้สึกขอบคุณสำหรับความอดทนของทุกคนที่ช่วยตอบคำถามมากมายของพวกเรา
การเดินทางครั้งนี้สร้างแรงบันดาลใจอย่างมากจากผู้คนที่อุทิศชีวิตเพื่อสร้างโลกที่เห็นแก่ส่วนรวมมากขึ้น การได้พบกับศาสตราจารย์ Muhammad Yunus ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญของชีวิต และฉันได้กลับบ้านพร้อมทั้งความอยากรู้อยากเห็นและแรงผลักดันใหม่ ๆ เพื่อทำให้ Grameen Thailand เกิดขึ้นจริง และเดินหน้าสร้างอนาคตที่ “หน้าที่” ของธุรกิจ คือการเป็นพลังแห่งความดีต่อสังคม